Dietetycy jednogłośnie przyznając, ie produkty zbożowe powinny stanowić podstawę naszego jadłospisu. Dieta bogata w makaron, ryż i różne rodzaje pieczywa jest źródłem energii. Dzięki dużej ilości zawartych w nich węglowodanów, produkty zbożowe zaspokajając około 40% dziennego zapotrzebowania energetycznego.
Dodatkowym atutem zboża jest zawarty w nim błonnik, który nie tylko regularnie perystaltykę jelit i systematycznie ie oczyszcza, ale takie obniża poziom szkodliwego cholesterolu we krwi.
Ziarna zbóż są lei wartościowym źródłem witamin (zwłaszcza tych z grupy B).
Spożywanie produktów zbożowych to takie dobry sposób na uzupełnienie zapasów fosforu i wapnia oraz selenu, który stanowi zaporę przeciwko
chorobom nowotworowym.
Anatomia ziarna czyli co w nim najcenniejsze
Ziarno zboża składa się z sześciu warstw łuski, endospermy i zarodka. Łuski są źródłem składników mineralnych oraz błonnika a w najgłębszej ich warstwie schowane są sole mineralne, tłuszcz oraz białko. Zarodek natomiast bogaty jest w witaminy, olej, fosforan, żelazo, wapń, a także wiele aktywnych enzymów.
Zaleca się zastępowanie pieczywa pszennego - pełnoziarnistym, białego ryżu - ryżem brązowym, a zwykłego makaronu - tym razowym. Dlaczego? Ponieważ podczas procesu mielenia białej mąki, ziarno traci to, co najcenniejsze, czyli zarodek i aż pięć warstw łuski.
Zboża, które powinny znaleźć w każdej kuchni
Poprawia kondycję wątroby, nerek i śledziony. Wpływa kojąco na serce i reguluje funkcjonowanie układu trawiennego.
Orkisz jest podgatunkiem pszenicy. Według Hildegardy z Bingen, żyjącej w XII wieku mniszki klasztoru Benedyktynów, "orkisz prowadzi do dobrej krwi, daje rozluźniony charakter i cnotę zadowolenia". Zboże to jest wskazane przy rekonwalescencji po zawale serca. Poprawia także kondycję narządów zmysłów, zapobiegając ich szybkiemu starzeniu się. Produkty orkiszowe zawierają dużą ilość błonnika, co poprawia motorykę układu pokarmowego. Zaleca się je osobom wyczerpanym, niedożywionym, wcześniakom i chorowitym niemowlętom. Kasza orkiszowa zapobiega kamicy żołądkowej. Kleik z orkiszu jest dobry dla chorych na cukrzycę. Kaszka orkiszowa obniża poziom cholesterolu we krwi. Kawa z orkiszu działa delikatnie przeczyszczająco i poprawia trawienie.
Jęczmień stanowi źródło
fosforu, manganu, siarki, cynku, witaminy B oraz kwasu foliowego, zalecanego szczególnie kobietom w ciąży (zapobiega on m.in. powstawaniu wad wrodzonych u dzieci). Jęczmień jest moczopędny. Ma właściwości odświeżające i ochładzające. Zaleca się spożywanie produktów jęczmiennych podczas stanów gorączkowych i przy katarze siennym. Zboże to wykorzystywane jest często w przemyśle browarniczym jako składnik wielu piw.
Owies jest bogaty w skrobię
i błonnik. Posiada także duże ilości białka oraz witamin B i E. Zawiera sole mineralne (wapń, żelazo, jod). Ma więcej tłuszczu niż inne zboża. Cechuje się właściwościami rozgrzewającymi i wzmacniającymi organizm. Poprawia kondycję ścięgien, dodaje energii fizycznej, działa przeciwko biegunce oraz zwiększa apetyt. Oprócz tego obniża poziom cholesterolu, działa antyspazmatycznie, przeciwnowotworowo i moczopędnie. Wzmacnia układ nerwowy i serce. Alkohol z ziarna owsa pomaga w zwalczeniu nałogu nikotynowego. Owies zawiera antyoksydanty, zapobiegające destrukcji organizmu przez wolne rodniki.
Żyto zawiera duże ilości pierwiastków: potasu, cynku, wapnia, magnezu, manganu oraz witaminy z grupy B i E. Działa moczopędnie. Chroni organizm przed zakrzepami i zastojami. Najbardziej znanym i czysto żytnim pieczywem jest pumpernikiel.
Proso (znane także pod nazwą kasza jaglana) zawiera wiele cennych mikroelementów i minerałów. Jest źródłem m.in. magnezu, potasu, żelaza, fluoru (który wzmacnia szkliwo zębów) i krzemu, wpływającego korzystnie na skórę, włosy oraz paznokcie. Dzięki tym właściwościom proso często nazywane jest "zbożem urody". Ponadto, ziarno prosa jest bogate w węglowodany (6080%), białka (6-20%) oraz aminokwasy i tłuszcz (1-6%).
Kukurydza ma bardzo szerokie właściwości i zastosowanie. Jest skarbnicą witamin z grupy B, D, E, A i K. W kolbie kukurydzy znajdują się sole potasu, żelaza, fosforu, magnezu, miedzi, wapnia i cynku oraz śladowe ilości kobaltu, jodu i bromu. Obecność selenu powoduje, że kukurydza ma właściwości przeciwnowotworowe. Olej kukurydziany obniża poziom cholesterolu we krwi. Części liści kukurydzy pomagają w leczeniu stanów zapalnych dróg moczowych, kamicy nerkowej i żółciowej. Naukowcy zauważyli, że ludzie, którzy spożywają dużo kukurydzy, rzadziej cierpią na raka jelita grubego, piersi i prostaty. Według nich jest to zasługą rzadkiego barwnika roślinnego, zeaksantyny, który blokuje wolne rodniki, wywołujące procesy nowotworowe.
Ryż jest produktem bezglutenowym, dlatego zalecany jest szczególnie chorym na celiakię. Znanych jest kilka jego odmian. Najbardziej obfity w składniki odżywcze jest ryż dziki, niełuskany, ponieważ nie przechodzi on przez żadne procesy technologiczne. Zawiera wiele witamin z grupy B i składników mineralnych (żelazo, wapń, magnez, mangan, cynk, kobalt, fluor). Ponadto, bogaty jest w białko, a zawiera niewiele tłuszczu. Jest źródłem błonnika pokarmowego, dzięki czemu korzystnie wpływa na funkcjonowanie układu pokarmowego. Ryż biały zawiera natomiast najmniej wartościowych składników, ponieważ poddawany jest łuskaniu i polerowaniu, pod wpływem których to procesów traci najcenniejsze warstwy. Generalnie, ryż jest produktem lekkostrawnym, dlatego zalecany jest osobom cierpiącym na problemy żołądkowe.
Amarantus (szarłat) nazywany jest często zbożem XXI wieku, choć znany był już Majom i rdzennym mieszkańcom Ameryki. Jest źródłem białka oraz jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które redukują ryzyko powstania miażdżycy i chorób serca. Zawiera duże ilości błonnika i składniki mineralne - przede wszystkim żelazo, wapń, fosfor, potas i magnez - niezbędne kobietom ciężarnym oraz osobom przechodzącym choroby kostne i nerwowe. Obfity jest w witaminy z grup B, A, E i C. Amarantus zaleca się szczególnie osobom cierpiącym na nadciśnienie oraz chorobę wieńcową.